پەرەگراف- سوركێو محەمەد
كێشە ناوخۆییەكانی یەكێتی بەردەوامەو چەند بەرپرسێكی ئەو حزبە هەڕەشەی ئەوەیان كردووە بەو دۆخە ناوخۆییەوە بەشداریی بانگەشەی هەڵبژاردن ناكەن، ئەگەری جیابوونەوەی دیكەش لەناو ئەو حزبەدا پەیوەستە بە هەنگاوەكانی هێرۆ ئیبراهیم ئەحمەدەوە بۆ بەستنی كۆنگرە.
لەگەڵ ئەوەی هیچ ئاسۆیەك بەدیناكرێت بۆ چارەسەری كێشەكان، یەكێتی میكانیزمی نوێ دەگرێتەبەر بۆ كەمكردنەوەی كاریگەریی كێشە ناوخۆییەكانی لەسەر دەنگو پێگەی جەماوەریی.
كێشەی سەرەكی یەكێتی شێوازی بەستنی كۆنگرەی حزبەكەیە، هەریەكە لە هێرۆ ئیبراهیم ئەحمەدو كۆسرەت ڕەسوڵ كە سەرۆكایەتی دوو باڵە جیاوازەكەی یەكێتی دەكەن بۆچوونی پێچەوانەیان هەیە لەوبارەیەوە، هێرۆ ئیبراهیم لەگەڵ بەستنی كۆنگرەدایە لە نزیكترین كاتداو كۆسرەت ڕەسوڵ پێیوایە بەو دۆخەی ئێستاوە كۆنگرە لەبەرژەوەندی یەكڕیزیی حزبەكەیان نییە.
سەرچاوەیەكی ئاگادار لە كێشە ناوخۆییەكانی یەكێتی بە پەرەگرافی وت"كاك كۆسرەت پێیوایە بەم شێوازە كۆنگرە بكرێت ماڵی مام جەلال كۆنتڕۆڵی دەكەنو لەبەرژەوەندی خۆیان گۆڕانكاریی دەكەن، هەربۆیە خواستی خۆی پیشانداوە بۆ ڕێككەوتنی نێوانیان پێش بەستنی كۆنگرە."
گرژییو ناكۆكییەكانی ناو یەكێتی بەجۆرێك تووند بوونەتەوە مانەوەی ئەو حزبەی بە یەكپارچەیی خستوەتەبەردەم هەڕەشە، بەرپرسانی یەكێتی بە هەستیارییەكی زۆرەوە مامەڵە لەگەڵ كۆبوونەوەكانی حزبەكەیان دەكەن.
هەرچەندە ناوەڕاستی مانگی ڕابردوو كۆبوونەوەی هاوبەشی سەركردایەتیو ئەنجومەنی ناوەندی یەكێتی بۆ دیاریكردنی ڕۆژی كۆنگرەی حزبەكەیان بە پێشنیارێك كۆتایی هات كە 5-3ی دیاریكردبوو بۆ ئەو پرسەو تۆپەكەی خستبووەوە گۆڕەپانی ئەنجومەنی سەركردایەتی بۆ بڕیاری كۆتاییو پابەندی كردبوو بەوەی بۆی هەیە تەنها بۆ 10 ڕۆژ دوای بخات.
كۆبوونەوەكەی سەركردایەتی نەكراو ئەو پێشنیارەش وەك زۆربەی پێشنیارو بڕیارەكانی دیكەی حزبەكە جێبەجێ نەكرا، هاوكات هێرۆ ئیبراهیم ئەحمەدو كۆسرەت ڕەسوڵ كە سەرۆكایەتی دوو باڵە جیاوازەكەی یەكێتی دەكەن لە ڕێگای ئاڕاستەكردنی نامەی ئاشكراوە ڕەخنەی تووندیان لەیەكتر گرتو چەند تۆمەتێكیان ئاڕاستەی یەكتر كرد لەناویاندا كاركردن بۆ بەرژەوەندیی كەسییو بنەماڵەیی.
سەرچاوەكەی پەرەگراف كە ئاگاداری وردەكاریی كێشەكانی یەكێتییە ئەوەی خستەڕوو، دوای نامەكانی ئەو دوو بەرپرسە باڵایەی یەكێتی، لەناو هەردوو ئاڕاستەكەدا خەڵكانی دیكەی ناڕازیی دروست بوون كە لەگەڵ باسكردنی كێشەكان نین لە ڕاگەیاندنەوەو بە ئاشكرا.
"هەندێك لەوانەی نزیكن لە هێرۆخان فشاریان خستووەتەسەر بەبێ كاك كۆسرەت هەنگاو بۆ كۆنگرە بنێت بۆئەوەش داوایان لێكرد لە كۆبوونەوەكەی چەند ڕۆژی ڕابردووی كادرانی یەكێتی لە تەلاری هونەر بەشداریی بكات، بەڵام هەندێكی دیكە لە نزیكەكانی فشاریان خستەسەر كە بەشداریی ئەو كۆبوونەوەیە نەكاتو ئاگاداری هەنگاوەكانی بێت، چونكە ئەگەری لێكترازانی دیكە هەیە."
ئەو سەرچاوەیە وتیشی"هەر هەنگاوێكی هێرۆخان بۆ كۆنگرە بەبێ كاك كۆسرەت وادەكات كاك كۆسرەتو باڵەكەی جیاببنەوەو بەناوی یەكێتیشەوە جیادەبنەوەو دەڵێن حزبەكە هی ئێمەیە."
ئەو دۆخە ناوخۆییەی یەكێتی لەكاتێكدایە هەڵبژاردنی پەرلەمانی عێراق لەبەردەم ئەو حزبەدایەو مانگی داهاتوو هەڵمەتی بانگەشە دەستپێدەكات، ئەوەش وایكردووە یەكێتییەكان لە خەمی ئەوەدابن كێشە ناوخۆییەكانیان كاریگەریی نەكاتەسەر دەنگەو پێگەی جەماوەریی حزبەكەیان.
سەرچاوەكە وتيشی"چەند بەرپرسێكی مەڵبەندەكانی یەكێتیو ژمارەیەك كادری پێشكەوتوو لە ناویاندا كادرانی ڕاگەیاندن، هەڕەشەی ئەوەیان كردووە ئەگەر دۆخی ناوخۆیی یەكێتی بەو شێواویەی ئێستا بێتو كێشەكان چارەسەر نەكرێن ئەوان بەشداریی هەڵمەتی بانگەشەی هەڵبژاردن ناكەن."
هاوكات بەرپرسێكی یەكێتی كە لەبەر هەستیاریی دۆخەكە نەیویست ناوی ئاشكرا بكرێت، بۆ پەرەگراف باسیلەوەكرد كە هەردوو باڵەكەی یەكێتی سەرباری كێشەو ناكۆكییەكانیان، بەڵام كار بۆئەوە دەكەن دەنگەكانی یەكێتی كەم نەكاتو كێشەكان كاریگەرییان نەبێت، بۆئەوەش میكانیزمی تایبەتیان هەیە.
"لیستەكانی یەكێتی بۆ هەڵبژاردن كاندیدی هەردوو باڵەكەی تێدایەو هەرلایەكیان ئیش بۆ دەرچواندنی كاندیدەكەی خۆی دەكاتو دواجار هەردوو لاشیان یەكێتین، بەوجۆرە حزبەكە دەپارێزین لە كاریگەریی كێشە ناوخۆییەكان" بەرپرسەكەی یەكێتی وای وت.
بەدەر لە كێشە ناوخۆییەكانی، هەڵبژاردنی داهاتوو بۆ یەكێتی تاقیكردنەوەیەكی گرنگە بەوپێیەی بەرهەم ساڵح كەسی دووەمی ئەو حزبە جیابووەتەوەو بە لیستێكی جیا بەشداریی هەڵبژاردن دەكات.
ناكۆكیی باڵەكانی یەكێتی بەجۆرێكن هەر گروپەو دەیەوێت لە بەرژەوەندیی خۆی گۆڕانكاریی بكرێتو جومگە سەرەكییەكانی دەسەڵاتی حزبیی لای خۆی بێت وەك؛ پۆستی یەكەمی حزب، پارەو هێزو دەسەڵاتی میدیا.
هەرچەندە لەدوای نەخۆشكەوتنی مام جەلال(كۆتایی 2012) ناكۆكییەكانی ناو حزبەكەی تەشەنەیان سەندو ئەو حزبە لەماوەی چەند ساڵی ڕابردوویدا بە زەحمەت بڕیارێكی داوە كە كۆدەنگیی لەسەر بووبێتو وەكخۆی جێبەجێ كرابێت، هاوكات ئەو كۆبوونەوەیەی سەركردایەتی كە مەكتەبی سیاسی حزبەكەی هەڵوەشاندەوە ناكۆكی نوێی دروست كرد.
سەركردایەتی یەكێتی(4-11-2017) لە دۆخێكی پڕ لە ئاڵۆزییدا مەكتەبی سیاسی هەڵوەشاندەوە، ئەوەش ناڕەزایی بەشێك لە بەرپرسانی باڵای لێكەوتەوە، بەهۆی ناكۆكییەكانەوە هێشتا جێگرەوەی مەكتەبی سیاسی دیاری نەكراوەو ناڕازییەكانی ناو مەكتەبی سیاسیش دان بەو هەڵوەشاندنەوەیەدا نانێن.
بۆشایی مام جەلالو پڕكردنەوەی شوێنەكەی
بۆ یەكێتییەكان مام جەلال ڕەمزی یەكگرتوویی ناوخۆیی بوو، كە بە سیاسەتی "چەپكە گوڵەكە" ناویان دەبرد، بەواتای توانای كۆكردنەوەی لایەنە ناكۆكەكانو یەكخستنیان، زۆری نەبرد لە دوای دوركەوتنەوەی تاڵەبانی كە بەرهەم ساڵح جێگری دووەمی لە حزبەكەی دابڕاو دواتر حزبێكی نوێی ڕاگەیاندو بڕیارە لە دەرەوەی یەكێتی بەشداریی هەڵبژاردنی داهاتوو بكات.
یەكێتی بەدرێژایی تەمەنی چەندین سەركردەی لێجیابووتەوە كە حزبو گروپی دیكەی سیاسییان پێكهێناوە، دیارترینیان نەوشیروان مستەفاو هاوڕێكانی بوون كە ساڵی 2006 جیابوونەوەو لە 2009دا گۆڕانیان دروستكردو بەشدارییان لە هەڵبژاردن كرد، بەڵام ئەوە كاتێك ڕوویدا تاڵەبانی خۆی لە گۆڕەپانەكەدا بوو.
ئێستا كە چەند مانگێك بەسەر مەرگی تاڵەبانیدا تێپەڕیوە، پڕكردنەوەی شوێنەكەیو دانیشتنی كەسێكی دیكە لەسەر كورسییەكەیو وەرگرتنی دەسەڵاتەكانی، بووەتە خاڵی جەوهەریی ناكۆكییەكانی نێوان باڵە جیاوازەكان.
تاڵەبانی كە لە كۆتایی 2012 بەهۆی نەخۆشییەوە لە سیاسەت دابڕا، لە مانگی 3ی ئەو ساڵەدا لە میانی چاوپێكەوتنێكی لەگەڵ ڕۆژنامەی هاوڵاتی(ژمارە 814و 815 ڕێكەوتی 4-7/3/2012) باسلە دۆخی ناخۆییو گۆڕانكاریی لە حزبەكەیدا دەكاتو پێشبینی دەكات یەكێتی لە نەبوونی ئەویشدا ئایندەیەكی باشی هەبێت.
مام جەلال كە ئەندامی دەستەی دامەزرێنەرو كەسی یەكەمی یەكێتی بووە لە دامەزراندنیەوە تا دووركەوتنەوەی لە سیاسەت، لە چاوپێكەوتنەكەیدا پێیوایە، كاتی ئەوەهاتووە یەكێتی گۆڕانكاریی لەكاری خۆیو ڕەفتارو پەیوەندییەكانی خۆی، هەروەها سەركردایەتیو دروشمەكانی خۆیدا بكات.
لەبارەی ڕێگریی لە گۆڕانكاریی لەلایەن ئەو بەرپرسانەی حزبەكەی كە لە بەرژەوەندییان نییە، تاڵەبانی پێیوانییە بتوانن ڕێگریی بكەن ئەگەر گۆڕانكارییەكە ببێت بە بڕیاری حزب، ئەوەشدەخاتەڕوو، ئەو لەگەڵ ئەنجامدانی گۆڕانكارییدایەو لایەنگری ئەوەیە كەسی یەكەمی حزب بۆ دووخول زیاتر دەسەڵاتی نەبێت.
تاڵەبانی بەو پێیەی چەندین خول كەسی یەكەم بووە، لە چاوپێكەوتنەكەیدا پێیباش بووە تەنها یەك خولی دیكە بمێنێتەوە، مام جەلال دەڵێت"ئەگەر ترس لەوە هەیە یەكێتی كارەكانی خۆی پێڕانەپەڕێت بەبێ من، ئەوا دەڵێم ئەگەر ڕێكخستنێك، حزبێك بەبێ مام جەلال نەتوانێ بەڕێوەبچێت، وەڵڵا حەقی مانەوەی نییەو با زووتر بڵاوەی لێبكات."
هەروەها مام جەلال دەرباری جیابوونەوەی نەوشیروان مستەفا، دەڵێت"بۆ یەكەمجاربوو ئێمە ڕوبەڕوی ئینشقاقێكی گەورەی وا ببینەوە، ئەو ئینشقاقە كاریگەری زۆری هەبوو بۆسەر وەزعی ئێمە."
تاڵەبانی دەشڵێت"دڵنیام كۆنگرەی داهاتوو كۆنگرەی گۆڕانكاریی بنەڕەتی دەبێت لەڕووی كۆمەڵایەتیو عەدالەتی كۆمەڵایەتییەوە، چونكە یەكێتی بەتەمایە ئەمجارە بەرەو پێشەوە بچێت، چونكە ئەو برینانەی لەشی ساڕێژ بووەو چاك بووەتەوە، ماوەتەوە ئەوەی پەیڕەوێكی پێشكەوتووی ئەوتۆ نیشان بدات كە سۆسیال دیموكراتییانە بێت."
پێشبینییەكانی مام جەلال بۆ ئایندەی یەكێتی
حزبە كوردییەكان بەدەگمەن لە پڕۆسەیەكی دیموكراتیدا كەسی یەكەمیان دەگۆڕن، مەگەر نەخۆشیی یاخود مردن ببێتەهۆی گۆڕانكاریی لە لوتكەی دەسەڵاتی حزبدا، هەربۆیە نەمانی كەسی یەكەم كاریگەریی زۆری دەبێت، بەڕادەیەك زۆرێك مانەوەی حزبو بەهێزییەكەی بە كەسی یەكەمەوە گرێ دەدەن.
مام جەلال لە چاوپێكەوتنەكەی لەگەڵ هاوڵاتی، لەگەڵ ئەو بۆچوونەدا نییە كە پێیوایە یەكێتی واتە مام جەلالو مام جەلال واتە یەكێتی، لەبارەی ئەوەی دوای مام جەلال یەكێتی چی لێدێت؟ تاڵەبانی دەڵێت"هیوادارم یەكێتی دوای مام جەلال باشتر بێتو زیاتر دیموكراسی تێبكەوێتو زیاتر ئاڵوگۆڕی بەرەو پێشكەوتن تێبكەوێت، ئومێدیش دەكەم ئەو كەموكوڕییانەی لەسەردەمی سەركردایەتی مام جەلال هەبووە ئەو كات نەمێنێت."
تاڵەبانی لەوبڕوایەدایە یەكێتی دەتوانێت بەردەوام بێتو بەرەوپێشەوەبچێت، دەڵێت"یەكێتی دەمێنێتەوە وەك هێزێكی گەورە، مومكینە خەڵكی لی َجیاببێتەوە، خۆ نزیكترین كەس لە مام جەلال كاك نەوشیروان مستەفا بووە ئەوە جیابووەوەو گۆڕانی دروستكرد، وابزانم هەموو خەڵكی كوردستان دەزانێت ئەو كەسانەی لەناو یەكێتی ماونەتەوە نزیكترین كەس نەبوون لە مام جەلال لەناو یەكێتیدا لەچاو كاك نەوشیروان ، بەڵام لەگەڵ ئەوەشدا ئەوە یەكێتی مایەوەو نەشفەوتا."
دەربارەی ئەوەی ئەودۆخە بە ودجودی خودی مام جەلال بووە، تاڵەبانی دەڵێت"ڕاستە ئەوەی ئێستا هەمووی بەوجودی مام جەلال، جا دوای مام جەلال خۆیان بیربكەنەوە ئەگەر توانییان یەكێتییەكەیان بەڕێوەبەرن زۆرباشە، ئەگەر نەیانتوانی خۆ كاركردن بەزۆر بەڕێوەناچێت."
مام جەلال بەمجۆرە پێشبینی ئایندەی حزبەكەی دەكات"پێشبینییەكەم ئەوەیە كە یەكێتی دەبێت خۆی بكاتە پارتێكی سۆسیال دیموكراتی ڕاستەقینە، هەندێك كەموكورتی هەیە موجامەلات دەكرێت، خاتری فڵانو فڵان دەگرن، ئەوە نەهێڵن.. هەروەها ئەو گۆڕانكارییانەی كە پێویستە بەپێی هەلومەرجی تایبەتیو بابەتی هەم لە پڕۆگرامو پەیڕەودا هەم لە ڕەفتارەكانیدا، كە بەلای منەوە ڕەفتارەكانی زۆر گرنگە ئەنجامبدرێن."
زۆرێك لە سەركردەكانی یەكێتی هاوڕای مام جەلالن بۆ پێویستی گۆڕانكاریی لەناو حزبەكەیان، بەڵام بۆئەوكارە پێویستیان بە بەستنی كۆنگرەیەو ئەوەش یەكێكە لە بڕیارە قوسەكانو ڕەنگە ببێتە ساتی كۆتایی هاتنی ژیانی سیاسیی هەندێكیان، هەربۆیە لەسەر ئەوپرسە ڕێكناكەون، بەپێی پەیڕەوی ناوخۆی یەكێتی كۆنگرە باڵاترین دەسەڵاتی ئەو حزبەیەو هەر 3 ساڵ جارێك دەبەسترێتو پێویستبوو كۆنگرەی چوارەم لە مانگی 10ی 2013دا ببەسترایە.
ڕۆژانی داهاتوو وەڵامدەرەوەی یەكێتییەكان دەبێت كە ئاخۆ پێشبینیو بۆچوونەكانی مام جەلال لەبارەی ئایندەی حزبەكەیان دێتەدیو یەكێتی بە بەهێزییو گەورەیی دەمێنێتەوە؟ یاخود بەرپرسان، ئەو حزبە بە ئاڕاستەیەكی دیكەدا دەبەنو لەتبوونێكی دیكە ڕووی تێدەكات، هەروەك تاڵەبانی دەڵێت"ئەگەر توانییان یەكێتییەكەیان بەڕێوەبەرن زۆرباشە، ئەگەر نەیانتوانی خۆ كاركردن بە زۆر بەڕێوەناچێت."