پەرەگراف
وەزارەتی دارایی جەخت دەكاتەوە كە قەرزەكانی كۆمپانیای نالیا و چاڤی "دۆسیەیەكی یاساییە" و ڕایشیدەگەیەنێت "دوای بڵاوبوونەوەی ئاگاداریی فرۆشتن لە وادەی دیاریكراودا لە ڕۆژنامە، فرۆشتنی سەرجەم موڵكە دەستبەسەرداگیراوەكان لە پڕۆسەی زیادكردنی ئاشكرا بەڕێوە دەچێت".
وەزارەتەكە لە ڕوونكردنەوەیەكدا، هەندێك كەناڵی ڕاگەیاندن و دەزگای میدیایی بەوە تۆمەتبار دەكات كە "بەبێ هەبوونی زانیاریی دروست و بەڵگەی یاسایی، هەواڵی ناڕاست لەسەر دۆسیەكە بڵاو دەكەنەوە و تەفسیری جیاوازی بۆ دەكەن". دەشڵێت "مێژووی وەرگرتنی قەرزەكان بۆ ساڵی (٢٠١٠، ۲۰۱۱) دەگەڕێتەوە و ماوەی گەڕانەوەی قەرزەكە تەنیا دوو ساڵ بووە، بەڵام دوای چەندین جار ئاگاداركردنەوە، هەردوو كۆمپانیای ناوبراو ئامادە نەبوون قەرز و سوودەكانی لە كاتی خۆی بگەڕێننەوە".
ڕوونكردنەوەیەك لە وەزارەتی دارایی و ئابوورییەوە:
پاڵپشت بە بڕیاری دادگا و دوای تەواو كردنی سەرجەم ڕێكارە یاسایی و كارگێڕییەكان لەلایەن فەرمانگەی تۆماركردنی خانووبەرەی سلێمانی و فەرمانگەی جێبەجێكردنی سلێمانی دەستگیرا بەسەر موڵكەكانی كۆمپانیای نالیا و چاڤی لەبەرامبەر قەرزەكانی بانكە بازرگانییەكانی سەر بە وەزارەتی دارایی ، بەڵام وەك تێبینی دەكرێت لە هەندێك كەناڵی ڕاگەیاندن و دەزگای میدیایی بەبێ هەبوونی زانیاری دروست و بەڵگەی یاسایی هەواڵی ناڕاست بڵاو دەكرێتەوە و تەفسیری جیاواز بۆ بابەتەكە دەكرێت ، بۆیە بەپێویستمان زانی لە ڕێگای ئەم ڕوونكردنەوەیە بەرچاوڕوونی زیاتر بۆ ڕای گشتی و میدیاكان بخەینەڕوو.
١- بابەتی دۆسیەی قەرزەكانی كۆمپانیای نالیا و چاڤی بابەتێكی یاساییە و پاش یەكلایی بوونەوەی داواكە لە دادگا لەبەرژەوەندی وەزارەتمان و تەواوكردنی سەرجەم ڕێكارە یاسایی و كارگێڕییەكان لە بەرامبەر كۆمپانیای نالیا و چاڤی ، وە دوای بڵاوبوونەوەی ئاگاداری فرۆشتن لە وادەی دیاریكراودا لە ڕۆژنامە، فرۆشتنی سەرجەم موڵكە دەست بەسەرداگیراوەكان لە پڕۆسەی زیادكردنی ئاشكرا بەڕێوەدەچێت.
٢- ئەو موڵكانەی كۆمپانیای نالیا و چاڤی كە پێشتر دەستی بەسەرداگیراوە بەپێی وێنەی تۆمار بەناوی كۆمپانیای نالیا و كۆمپانیای چاڤییەوە تۆمارن وە لەبەر ئەوەی پێشتر قەرزەكان بەناوی ئەو دوو كۆمپانیایەوە وەرگیراون ، بەپێی یاسا هەموو كۆمپانیایەك كەسایەتی واتایی (معنوی) هەیە ، هەر بۆیە ڕێكاری یاسایی بەرامبەر كۆمپانیا دەگیرێتەبەر نەك تاكەكەس، وە گۆڕینی خاوەندارێتی كۆمپانیا كاریگەری نابێت لەسەر كەسایەتی واتایی كۆمپانیا و ئەو قەرز و پابەندییانەی لە ئەستۆی ماوەتەوە.
٣- مێژووی وەرگرتنی قەرزەكانی كۆمپانیای نالیا و چاڤی دەگەڕێتەوە بۆ ساڵی (٢٠١٠ ، ۲۰۱۱ ) كە ماوەی گەڕانەوەی قەرزەكە تەنها دوو ساڵ بووە ، دوای چەندین جار ئاگاداركردنەوە هەردوو كۆمپانیای ناوبراو ئامادە نەبوون قەرز و سوودەكانی لەكاتی خۆی بگەڕێننەوە ، لەساڵی ۲۰۱٥ وە ئەم دۆسیەیە لە دادگا كاری لەسەر دەكرێت تاوەكو دواجار لە ساڵی ۲۰۲۱ دۆسیەكە لە بەرژەوەندی وەزارەتی دارایی یەكلایی بووەوە و ڕێكاری یاسایی پێویست گیرایەبە.
٤- لەبەرامبەر وەرگرتنی قەرزەكانیان كۆمپانیای نالیا و چاڤی بەدەر لەیاسا بارمتەكانیان چەند جارێك گۆڕیبوو، دواین جار چوار پارچە زەویان وەك بارمتەی قەرزەكە دانابوو كەدووجار یاسا شكێنی تیا كرا بوو ، یەكەم ئەو زەویانە لەبنەڕەتدا سەوزایی و خزمەتگوزاری و شەقام بوون لە ناو ئەو پرۆژەیەی قەرزەكەی بۆ وەرگیرابوو، كەئەوەش مافی خاوەندارێتی بۆ شارەوانی دەگەڕێتەوە لەڕووی یاساییەوە بەهیچ جۆرێك نافرۆشرێت و ناخرێتە زیادكردنی ئاشكراوە، دووەم ئەو خەمڵاندنەی بۆ نرخی ئەو زەویانە كرابوو چەند هێندەی نرخی بنەرەتی زەویەكان بوو ، دوای هەوڵدانێكی زۆرو كاری چڕو پڕ هەموو ئەو پێشێلكارییە یاساییانە ڕاست كرانەوەو دۆسیەكە لەلایەن دادگاوە پلەی كۆتایی وەرگرت و نیشانەی گلدانەوە لەسەر موڵكەكان دانراو داوا لەفەرمانگەی جێبەجێكردن كرا ڕێكاری پێویست بۆ فرۆشتنی موڵكەكان بەشێوەی زیادكردنی ئاشكرا بگرێتە بەر، لەنێو سەدان موڵكی كۆمپانیای نالیا و چاڤی (٦٠ ) موڵك دەستنیشان كران كە سەرجەمیان شایستەی فرۆشتنن بەپێی وێنەی تۆمار .
دووپاتی دەكەینەوە وەزارەتی دارایی پاڵپشت بە بڕیاری دادگا و بەپێی بەڵگەنامە یاساییەكان كار لەسەر دۆسیەكان دەكات ، بۆیە بەپێی یاسا و بڕیاری دادگا سەرجەم ئەو لایەن و كۆمپانیایانەی قەرزاری بانكەكانی وەزارەتن و لەكاتی خۆی پابەند نەبوون بەگەڕانەوەی قەرزەكان، سەرجەمیان ڕێكاری یاسایی و ئیداریان بەرامبەر گیراوەتەبەر و دەست بەسەر ئەو موڵكانە گیراوە كەكاتی خۆی وەك بارمتە لەبری وەرگرتنی قەرزەكە دایان ناوە، لەماوەی چەند ساڵی ڕابردوشدا توانراوە بەبەهای زیاتر لە ( ١١٠،٠٠٠،٠٠٠،٠٠٠ ) سەدو دە ملیار دینار دەست بەسەر موڵكی خاوەن قەرزەكان بگیرێت و لەسەر وەزارەت تۆمار بكرێت، هەروەها بڕی زیاتر لە ( ٢٥،٠٠٠،٠٠٠،٠٠٠ ) بیست و پێنج ملیار دیناریش قەرز بەشێوەی كاش گەڕێنراوەتەوە بۆ خەزێنەی گشتی.
وەزارەتی دارایی و ئابووری
٢ ی ئەیلوولی ٢٠٢٥