پەرەگراف
حكومەتی عێراق "كۆتا هۆشداری" بە حكومەتی هەرێم دەدات بۆ كەمكردنەوەی بەرهەمهێنانی نەوت تا "نزمترین ئاستی پێویست"، یان ڕادەستكردنی داهاتی ئەو نەوتە زیادە، بە پێچەوانەوە هەڕەشەی "ڕاگرتنی بەشەبودجە"ـی هەرێمی كوردستان دەكات.
بەپێی ڕاپۆرتێكی ماڵپەڕی (ئارگوس میدیا)ـی بەریتانی، ئەم هەنگاوەی حكومەتی عێراق كە لە زاری بەرپرسێكی باڵای سۆمۆ پشتڕاست كراوەتەوە، بە نوێترین هەنگاوی بەغداد بۆ فشار خستنە سەر هەرێم دادەنرێت، تا هاوكاريی بەغدا بكات لە كەمكردنەوەی بەرهەمهێنانی نەوت لە عێراق بۆ ئاستی بەرهەمهێنانی داواكراوی ئۆپیك پڵەس.
ماڵپەڕە بەریتانییەكە كە كار لەسەر دۆسیەكانی تایبەت بە وزە لە جیهاندا دەكات، لە زاری بەرپرسێكی كۆمپانیای بەبازاڕكردنی نەوتی عێراق (سۆمۆ)ـوە بڵاوی كردووەتەوە كە، لە چەندین بۆنەدا داوایان لە حكومەتی هەرێم كردووە "بەپێی پڕۆژەیاسای بوودجە، بەرهەمهێنانی نەوت بۆ كەمترین ئاستی پێویستی پاڵاوگە نێوخۆییەكان كەم بكاتەوە، كە نزكەی 50 هەزار بەرمیلی ڕۆژانەیە".
بەرپرسانی بەغدا بە حكومەتی هەرێمی كوردستانیان وتووە، بە پێچەوانەوە ئەگەر زیاتر لەو بڕە بەرهەم بهێنن، دەبێت "داهاتی ئەو نەوتەی كە لە پێویستی پاڵاوگەكان زیادە، ڕادەست بكەن".
پێشتریش حكومەتی فیدراڵی شكستی هێناوە لە كەمكردنەوەی بەرهەمهێنانی نەوت لە هەرێم، بەڵام بەرپرسە عێراقییەكە كە قسەی بۆ ئارگوس كردووە، پێی وایە هۆشداریی ئەمجارە، كاریگەریی پێویستی لەسەر ئەو داوایە دەبێت. دەشڵێت "ئەو هەنگاوانە جددین و ئەگەر حكومەتی هەرێم بەردەوام بێت لەسەر بەرهەمهێنانی زیاتر لە 50 هەزار بەرمیلی ڕۆژانە بۆ بەكارهێنانی نێوخۆ و داهاتەكانی ڕادەستی بەغداد نەكات، ئەوا بەشەبودجەكەی وەرناگرێت".
عێراق وەك گەورەترین بەرهەمهێنەری نەوتی زیادە لە ئۆپیك پڵەس دەركەوتووە، بۆیە لە بەدیهێنانی ئامانجەكانی ڕێكخراوەكەدا شكستی هێناوە. بۆ چارەسەری ئەم كێشەیە، هەفتەی ڕابردوو عێراق لەگەڵ هەریەك لە وڵاتانی كازاخستان و ڕووسیا كە نەوتی زیاد لە پێویست بەرهەم دەهێنن، پلانێكی نوێیان بۆ قەرەبووكردنەوەی زیادەی بەرهەم پێشكەش كردووە.
وەكوو پێگە بەریتانییەكە ئاماژەی پێ كردووە، بەرپرسانی عێراق ڕایدەگەیەنن، بەهۆی نەبوونی دیدگایەكی ڕوون بۆ ئاستی بەرهەمهێنانی نەوت لە هەرێمی كوردستان، هەوڵەكان بۆ پابەندبوون بە پلانەكەی ئۆپیكەوە ئاڵۆز بووە.
هەروەها ڕاپۆرتەكە تیشكی خستووەتە سەر ئەوەی كە "لەدوای داخستنی هێڵی بۆرییە نەوتییەكەی هەرێم بۆ بەندەری جەیهانی توركیا كە ڕۆژانە 400 هەزار بەرمیلی هەناردە كردووە، بەرهەمهێنانی نەوتی هەرێم بۆ كەمتر لە 100 هەزار بەرمیل دابەزیوە، بەڵام لە سەرەتای ئەمساڵەوە ئاستی بەرهەمهێنانی نەوت لە هەرێم بەشێوەی پلەبەندی بوژاوەتەوە".
وتەبێژی كۆمەڵەی پیشەسازیی نەوتی كوردستان (ئەپیكور)، بە میدیا بەریتانییەكەی ڕاگەیاندووە "ئێستا ئاستی ناوەندیی بەرهەمهێنانی نەوت لە هەرێمی كوردستان 350 هەزار بەرمیلی ڕۆژانەیە".
ئارگوس ئاماژەی بەوەش كردووە "ئەو كێڵگە نەوتییانەی هەرێم كە لەلایەن كۆمپانیا بیانییەكانەوە بەڕێوە دەبرێن، دەرچەی نوێیان بۆ هەناردەكردنی نەوتی هەرێم دۆزیوەتەوە و پشتیان بە گواستنەوەی نەوت لەڕێی تانكەرەوە بۆ پاڵاوگەكان بەستووە، هاوكات ڕێژەیەكی زۆر لە نەوت لە ڕێی تانكەرەوە بە قاچاخ بۆ سنوورەكانی توركیا و ئێران و سووریا و وڵاتانی دراوسێ دەگوازرێنەوە".
وەكوو بەرپرسەكەی سۆمۆ دەڵێت، عێراق لەم مانگەدا فرۆشتنێكی خێرای بە بڕی "یەك ملیۆن بەرمیل" هەڵوەشاندووەتەوە و كار لەسەر ئەوە دەكات دوو فرۆشتنی هاوشێوە لە كۆتایی ئەم مانگەدا دوابخات، ئەوەش بەو واتایە دێت، ڕۆژانە "بڕی 90 هەزار بەرمیل و مانگانە بڕی سێ ملیۆن بەرمیل" بەرهەمهێنان كەم دەكاتەوە.
دوێنێ پێنجشەممە 29-08-2024، محەمەد شیاع سوودانی، سەرۆكوەزیرانی عێراق، لەگەڵ سكرتێری گشتیی ڕێكخراوی ئۆپیك كۆبووەوە. سوودانی دڵنیایی داوە لەسەر پابەندیی وڵاتەكەی بە پلانەكانی ڕێكخراوی ئۆپیك بۆ كەمكردنەوەی بەرهەمهێنانی نەوت.