پەرەگراف
دەزگای شەهیدانی عێراق سامپڵی خوێن بۆ پشكنینی DNA لە كەسوكاری ئەنفالكراوان وەردەگرێت، لەپێناو ناسینەوەی ڕووفاتی ئەنفالكراوەكان. ئەمە داواكاریی چەندساڵەی كەسوكار و تاقانەكانی ئەنفالە.
پرۆسەکە سبەینێ لە مۆنۆمێنتی ئەنفال لە چەمچەماڵ دەست پێ دەکات و شەش ڕۆژ بەردەوام دەبێت.
مۆنۆمێنتی چەمچەماڵ دەڵێت "ڕۆژانە لە کاتژمێر 9ـی بەیانی بۆ 2ـی پاشنیوەڕۆ پێشوازی لە کەسوکاری ئەنفالکراوان دەکرێت بۆ وەرگرتنی نموونەی خوێن بۆ پشکنینی دی ئێن ئەی. پێویستە کارتی نیشتمانی یان ناسنامەی باری شارستاییان پێ بێت".
ڕاگەیاندنی قائیمقامیەتی قەزای چەمچەماڵ دەڵێت، ئەمڕۆ هەینی ١٦/ ٢/ ٢٠٢٤ تیمێكی نیشتمانیی تایبەتمەند كە پێكهاتبوون لە فەرمانگەی پزیشكی دادی بەغداد و فەرمانگەی كاروباری پاراستنی گۆڕە بەكۆمەڵەكان لە دەزگای شەهیدانی عێراق و لیژنەی نێودەوڵەتی كاروباری بێسەروشوێنبوانICMP ، سەردانی قەزای چەمچەماڵیان كردوو و لە مۆنۆمێنتی ئەنفال لەلایەن قائیمقامی چەمچەماڵ و بەڕێوەبەری مۆنۆمێنتی ئەنفالەوە پێشوازییان لێ كراوە.
ڕاگەیاندنی قائیمقامیەتی قەزای چەمچەماڵ ئاماژەی بەوەش كردووە، ئەنجامدانی پشكنینی DNA بۆ كەسوكاری ئەنفالكراوان، داواكاریی ئیدارەی چەمچەماڵ و ڕێكخراوەكانی بواری ئەنفال بووە، بۆ ناسینەوەی ئەو ڕووفاتانەی كە لە گۆڕەبەكۆمەڵەكان دەهێنرێتەوە خاكی كوردستان.
چەندین ساڵە كەسوكاری ئەنفالكراوان و دەیان ڕێكخراوی بواری ئەنفال داوا دەكەن كاری جیدیتر بۆ هێنانی ڕووفاتی ئەنفالكراوان بكرێت، هەروەها پشكنینی دی ئێن ئەی بۆ كەسوكاری ئەنفالكراوان بكرێت تا لەگەڵ ڕووفاتەكان بەراورد بكرێن.
پێنج ساڵ لەمەوبەر تاقانەیەكی ئەنفال لە ڕاپۆرتێكی پەرەگرافدا داوای كرد پشكنینی (دی ئێن ئەی)یان بۆ بكرێت تا لەگەڵ ڕوفاتەكان بەراورد بكرێن، وەكوو خۆی دەڵێت "تا لەمەودوا كەسوكاری ئەنفالەكان گڵكۆیەك هەبێت بۆ ئازیزانیان و سەردانی بكەن".
دی ئێن ئەی، بەردی بناغەی هەموو بوونەوەرێكە (لە بەكتریاوە تا مرۆڤ)، سیفاتە بۆماوەییەكان لەو پشكنینەدا هەڵگیراوە، لە مرۆڤدا نیوە بەنیوە لە دایك و باوكەوە دەچێت بۆ نەوەكانیان.
هەر لەو ڕاپۆرتەی پەرەگرافدا، دكتۆر فەرهاد بەرزنجی، پسپۆڕی دی ئێن ئەی و بەڕێوەبەری سەنتەری مایكرۆجین، بۆ پەرەگراف دەڵێت "بۆ ناسینەوەی ڕووفاتێك دەتوانرێت سامپڵ لە ئێسك، خوێن، موو، لیك، نینۆك و پێستی كەسوكارەكەی وەربگرین".
ئەو زیاتر ڕونیكردەوە "بۆ بەراوردی ئەو نموونە وەرگیراوە، دەبێت باوك و دایك لەگەڵ منداڵ لێكچوونی پشكنینەكەی لەسەدا 99 كەمتر نەبێت، بۆ خوشك و برا دەبێت لەسەدا 96 كەمتر نەبێت، بەڵام بۆ بەراوردكاری برا و برا كە لە باوكەوە برابن، هەروەها ئامۆزا كە باپیریان یەك بێت، پشت بە y كرۆمۆسۆم دەبەسترێت و لە نێوانی خوشكەكانیش یان خوشك و برا یان پورزا و خاڵ كە نەنكیان یەك بێت، پشت بە دی ئێن ئەی مایتۆكۆندەریا دەبەسترێت تا دڵنیابینەوە لە ناسینەوەی، ئەمەش بۆ حاڵەتێك كە لە خوار سەدا 99وە بێت."
دكتۆر فەرهاد دەشڵێت "بۆ بابەتی ئەنفال پشت بە ئێسك دەبەستین ئەگەر ساڵانێكی زۆریشی بەسەردا چووبێت، ئەگەر باوك و دایك ئەنفال بن، دەتوانین نموونە لە منداڵەكانیان وەربگرین و بە پێچەوانەشەوە ڕاستە".
ئەو پزیشكە پسپۆڕە ئاماژە بەوەش دەكات، ئەو پڕۆسەیە قورس نییە، چونكە دەتوانرێت نموونەی كەسوكاری ئەنفالكراوان بەتایبەت تاقانەكان و بەتەمەنەكان وەربگیرێن بەرلەوەی كۆچی دوایی بكەن، تا نموونەی دی ئێن ئەی یان لەبەردەستدا بێت بۆ بەراوردی ڕوفاتەكان.
وەرگرتنی نمونە بۆ پشكنیكی دی ئێن ئەی؛ بۆ 200 كەسوكاری ئەنفالكراو 700 دۆلاری تێدەچێت و ئەگەر بەراوردیش بكرێت لەگەڵ ڕوفاتەكان بۆ هەر كەسێك 300 هەزار دیناری دەوێت، ئەوەش وەكو دكتۆر فەرهاد دەڵێت "پارەیەكی زۆر نییە بۆ حكومەت و لە ناوخۆشدا دەتوانرێت بكرێت"، وتیشی "كردنەوەی تاقیگەیەكی گەورەی تایبەت بە دی ئێن ئەی كە لەهەموو دونیادا پەسەندكراو بێت، تەنیا 10 ملیۆن دۆلاری دەوێت".
شاڵاوەكانی ئەنفال، لە ساڵی 1988 و بۆ ماوەی حەوت مانگ بەردەوام بوو (شوبات بۆ ئەیلول)، لەو ماوەیەدا بە هەشت قۆناغ و لە هەشت ناوچەی جیاوازی كوردستان ڕژێمی بەعس زیاتر لە 182 هەزار كەسی بێسەروشوێن كرد و دواتر كۆمەڵكوژكران، جگە لە وێرانكاریی هەزاران گوند.
دڕندانەترین بەشی ئەنفال، بە قۆناغی سێ دادەنرێت، كە ناوچەی گەرمیانی گرتەوە و تەنیا گوندێك لەو سنورە بە ئاوەدانی نەمایەوە، بەشێكی زۆری خەڵكی ناوچەكە ئەنفالكران و ئەوانیتر بۆ ئۆردوگای زۆرەملێ ڕاگوێزران.