نێچیرڤان بارزانی: هه‌ولێر و به‌غدا لە گفتوگۆى ته‌كنيكيدان بۆ هەناردەکردنەوەی نەوت

28-11-2023 02:34
کۆبوونەوەی نێچیرڤان بارزانی و عه‌لى ڕزا گويناى باڵيۆزى توركيا.

پەرەگراف

سه‌رۆكى هه‌رێمى كوردستان لەگەڵ باڵيۆزى توركيا له‌ عێراق کۆبووەوەو دۆسیەی هەناردەکردنەوەی نەوتی هەرێمیان تاوتوێ کرد.

سەرۆکایەتی هەرێم دەڵێت، لە کۆبوونەوەکەدا هەردوولا جه‌ختيان له‌ بره‌ودان به‌ په‌يوه‌ندييه‌كان و هاريكاريى ها‌وبه‌ش به‌تايبه‌تى له‌ بوارى بازرگانى و ئابووريدا كرده‌وه‌، ده‌رباره‌ى هه‌نارده‌كردنه‌وه‌ى نه‌وتى هه‌رێم، عه‌لى ڕزا گويناى باڵيۆزى توركيا "ئاماده‌يى وڵاته‌كه‌ى بۆ هه‌نارده‌كردنه‌وه‌ دووپات كرده‌وه‌".

لە بەرامبەردا نێچیرڤان بارزانی سوپاسى هه‌ڵوێستى توركياى كرد و ئاماژه‌ى به‌وه‌دا، "بۆ ئەوم مه‌به‌سته‌ ئێستا هه‌ولێر و به‌غدا خه‌ريكى گفتوگۆى ته‌كنيكين".

لە ٢٥ی ئازاری ئەمساڵدا دادگای ناوبژیوانیی نێودەوڵەتی لە پاریس سكاڵای دژی هەناردەكردنی نەوتی هەرێمی کوردستان لە بەرژەوەندیی حكومەتی عێراق یەكلا كردەوە و توركیای ناچار كرد هەناردەی نەوتی هەرێم و کەرکوک ڕابگرێت، لەو کاتەوە هەناردەی نەوتەکە ڕاگیراوە.

جەوهەری کێشەکانی نێوان هەولێرو بەغداد سەربەخۆیی ئابوری و دۆسیەی دەرهێنان و هەناردەی نەوتە کە بە بڕیاری دادگای فیدراڵی عێراق لە هەرێم سەندراوەتەوەو دراوەتە دەست بەغداد.

بەگوێرەی یاسای بودجەی سێ ساڵی عێراق(2023 – 2025)، پشكی ساڵێكی هەرێمی کوردستان 16 تریلیۆن و 609 ملیار و 639 ملیۆن و 162 هەزار دینارە، بەڵام بەغداد ئامادەنییە بودجەی هەرێم بنێرێت چونکە بەپێی هەمان یاسای هەرێم پابەندکراوە بە ڕادەستکردنی ٤٠٠ هەزار بەرمیل نەوتی ڕۆژانەو بەهۆی ڕاگرتنی هەناردەی نەوت و جۆری گرێبەستەکانی هەرێەوە، عێراق ناتوانێت سوود لە نەوتی هەرێم وەربگرێت.

حكومەتی عێراق بەو گرێبەستانە ڕازیی نییە كە حكومەتی هەرێم لەگەڵ كۆمپانیاكانی نەوت كردوویەتی و لە جۆری هاوبەشیپێكردنە، عێراق پێیوایە هەرێم بەو جۆرە گرێبەستانە ‏دەرفەتی زۆری بە كۆمپانیا نێودەوڵەتییەكان داوە بۆ بەدەستهێنانی قازانجی زۆر، هەروەها ‏كۆنتڕۆڵكردنی بەرهەمی كێڵگەكان دەكەوێتە دەستی كۆمپانیاكان و دەشتوانن مامەڵە بە ‏پشكەكانیانەوە بكەن، ئەوانەش پێچەوانەن لەگەڵ گرێبەستەكانی جۆری خزمەتگوزاریی كە ‏وەزارەتی نەوتی عێراق كاریان پێ دەكات.

بەڵام كۆمپانیا نێودەوڵەتییەكان، مۆدێلی گرێبەستی هاوبەشیی لە بەرهەمهێنان كە لەگەڵ حکومەتی هەرێمی ‏كوردستان هەیانە بە سەركەوتوو لەقەڵەم دەدەن و ئاماژە بەوە دەكەن، سەرەڕای ‏ئاستەنگە سیاسی و ئەمنیی و جیۆلۆجییەكان لە هەرێم، بەڵام كۆمپانیا نەوتییە ‏نێودەوڵەتیەكان لە ماوەی ١٥ ساڵدا بەرهەمهێنانی نەوتیان لە نزیكەی سفرەوە ‏گەیاندووەتە دەوروبەری ٢٥٠ هەزار بەرمیل لە ڕۆژێكدا.‏