پەرەگراف
كورسیی توركمانەكان لە پەرلەمانی کوردستان لەبەردەم مەترسیی هەڵوەشانەوە و نەماندایە. مەترسیی سكاڵاكەی یەكێتی لەسەر ماددەی تایبەت بە كورسیی پێكهاتەكان لە دادگای فیدراڵی، حیزبە توركمانەكانی لە هەولێر كۆكردەوە و هاناش بۆ لایەنەكانی دیكە و كونسوڵخانەكان دەبەن.
لە دانیشتنی دادگای فیدراڵی كە بڕیارە 5-11-2023 بەڕێوە بچێت، چاوەڕوان دەكرێت بڕیار لەبارەی سكاڵاكەی یەكێتییەوە بدرێت، توركمانەكان ئەمڕۆیش داوایان لە یەكێتی كرد بەر لە بڕیاری دادگا، سكاڵاكەی بكشێنێتەوە.
زۆرینەی حیزب و لایەنەكانی توركمان و ڕێكخراوەكانی كۆمەڵگەی مەدەنیی توركمان، بە بەشداریی نوێنەری پێنج كونسوڵگەری و نوێنەری نەتەوەیەكگرتووەكان لە هەولێر كۆبوونەوە. وەك خۆیان دەڵێن "كۆبوونەوەكە بۆ پارێزگاریكردن لە سیستەمی كۆتای پێكهاتەی نەتەوەیی توركمان لە پەرلەمانی كوردستان" بووە.
حیزب و لایەنە توركمانەكان دواتر بەیاننامەیەكی پێنج خاڵییان بڵاو كردەوە، تێیدا داوایان كرد سیستمی كورسیی كۆتای پێكهاتەكەیان وەكوو خۆی بمێنێت، لەو ڕووەشەوە داوای پاڵپشتی لە سەرجەم لایەنە سیاسیەكانی هەرێمی كوردستان دەكەن.
هەروەها دابەشكردنی كورسیی پێكهاتەكان بەسەر پارێزگاكاندا ڕەت دەكەنەوە و دەڵێن، رێژەیەكی زۆری هاوڵاتیانی پێكهاتەی توركمان دانیشتوی پارێزگای هەولێرن و، كارێكی هەڵەیە بەهۆكاری بوونی رێژەیەكی كەم لە هاوڵاتیانی توركمان لە پارێزگاکانی تر، كورسیی كۆتای توركمان دابەش بكرێت و مافی ئەو رێژە زۆرەی هاوڵاتیانیان لە پارێزگای هەولێر پێشێڵ بكرێت.
حیزب و لایەنەكانی پێكهاتەی توركمان، ھەر دەستكاریكردنێكی یاسای هەڵبژاردنی پەرلەمانی كوردستان و بەتایبەت ئەو مادانەی پەیوەستن بە كورسی پێكهاتە نەتەوەییەكان، بە "نادەستوری" ناو دەبەن، هەروەها دەڵێن "نەمانی كورسی كۆتای نەتەوەیی پێكهاتەی توركمان لە پەرلەمانی كوردستان بە مانای سڕینەوەی ناسنامە و مێژوو و شارستانیەت و بوونی سیاسیی ئەو نەتەوەیەیە".
كورسیی پێكهاتەكان یەكێك لە كێشە سەرەكییەكانی بەردەم هەمواركردنەوەی یاسای هەڵبژاردن بوو لە خولی پێنجەمی پەرلەمانی كوردستان، یەكێتی و چوار حیزبی دیكە داوای دابەشكردنی كورسییەكانیان بەسەر پارێزگاكانی هەرێمدا دەكرد، بەڵام پارتی دژی ئەوە بوو.
یەكێتی و ئەو حیزبانە پێیان وایە پارتی كورسیی پێكهاتەكان لە ململانێی ناوخۆیدا بەكار دەهێنێت و، خودی نوێنەری پێكهاتەكانیش لە پەرلەمان خزمەتیان بە سیاسەتی پارتی كردووە.
سكاڵای سەر كورسیی پێكهاتەكان و بە گشتی یاسای هەڵبژاردنی پەرلەمانی كوردستان لە دادگای فیدراڵ، دوو سكاڵایە كە لەلایەن (زیاد جەبار) سەرۆكی فراكسیۆنی یەكێتی لە خولی پێنجەمی پەرلەمانی كوردستان و (ئامانج نەجیب شەمعون) سەرۆكی فراكسیۆنی (رافیدەین) لە ئەنجومەنی پارێزگای سلێمانی تۆمار كراون.
سكاڵاكان لەسەر سەرۆكی پەرلەمانی كوردستان، سەرۆكی هەرێم و سەرۆكوەزیرانی هەرێم تۆماركراون و، دادگای فیدراڵی هەردوو سكاڵاكەی یەكخستووە، پاش چەند جارێك دواخستنی، بڕیارە 5ی تشرینی دووەم لەوباریەوە كۆببێتەوە.
سكاڵاكان لەسەر پێنج ماددەی یاسای هەڵبژاردنی پەرلەمانی كوردستان تۆمار كراون. تێیاندا داوا لە دادگای فیدراڵی كراوە بڕیار بدات بە نادەستووریبوونی ماددەكانی (1-9-15-22-36)ی یاسای هەڵبژاردنی پەرلەمانی كوردستان ژمارە (1)ی ساڵی 1992ی هەمواركراو، واتا تانەیان لە ماددە هەمواركراوەكانی یاسای هەڵبژاردن داوە و داوا دەكەن دادگا هەموارەكان هەڵبوەشێنێتەوەو یاساكە بباتەوە سەر كۆپییە ئەسڵەكەی خۆی.
ئەگەر دادگای فیدراڵی لە بەرژەوەندیی سكاڵاكارەكان بڕیار بدات، ئەوا كورسییەكانی پەرلەمان لە ١١١ كورسییەوە بۆ 106 كورسی كەم دەكرێنەوە و، پێنج كورسیی پێكهاتەی توركمان هەڵدەوەشێتەوە و تەنیا پێنج كورسیی پێكهاتەی مەسیحی دەمێنێتەوە كە لە یاسا كۆنەكەدا ھەبووە.
بەوپێیەش ئەگەر دادگا ئەوبڕیارە بدات لە هەڵبژاردنی پەرلەمانی كوردستاندا كە بڕیارە ساڵی داهاتوو بكرێت، پێكهاتەی توركمان كورسیی نابێت، مەگەر لە خولی شەشەمی پەرلەمانی كوردستان ئەو كێشەیە بە هەمواری یاسای هەڵبژاردن چارەسەر بكرێت، ئەوەش توركمانەكانی بە تەواوی نیگەران كردووە و هەموو هەوڵەكانیان بۆ ڕێگری لەوە خستووەتە گەڕ.