پەرەگراف
وتەبێژی حكومەتی هەرێمی كوردستان وەڵامی وتەبێژی حكومەتی عێراق دەداتەوە و دەڵێت "لە 1-1-2023 تا ئێستا وەزارەتی دارایی فیدراڵ تەنها بڕی (٢) ترلیۆن و (٥٩٨) ملیار دیناری بۆ هەرێمی كوردستان خەرج كردووە، كە (٤٠٠ ) ملیاری ئەم پارەیە دەگەڕێتەوە بۆ مانگی یانزە و دوانزەی ساڵی ٢٠٢٢، لە كاتێكدا بە پێی خشتەكانی یاسای بودجە تا مانگی هەشتی ساڵی ٢٠٢٣، بڕی (١١) ترلیۆن تەرخانكراوی هەرێمی كوردستانە".
پێشەوا هەورامانی، وتەبێژی حكومەتی هەرێم، جەخت دەكاتەوە كە "حكومەتی هەرێم هەموو پابەندییەكانی سەرشانی خۆی جێبەجێ كردووە، بەڵام هەمیشە بەبیانوویێك مافی هەرێم پێشێل دەكرێت". دەشڵێت "لەوەدا كە دەڵێن: باشترین ڕێگاچارە بۆ چارەسەر، جێبەجێكردنی دەستوور و ڕێككەوتنەكانە، ئێمەش هاوڕاین لەگەڵتان، بەڵام دەشپرسین: كێ دەستوور و یاساكانی پێشێل كردووە؟ كێ ڕێكەوتنەكان دەگۆڕێت و پابەندیان نابێت؟
دقی ڕوونكردنەوەی وتەبێژی حكومەتی هەرێمی كوردستان
بۆ وتەكانی وتەبێژی حكومەتی فیدراڵ لەبارەی پابەندی و شایستە داراییەكانی هەرێمی كوردستان و دەرخستنی ڕاستییەكان.
هەرێمی كوردستان بەپێی خشتەكانی یاسای بودجەی فیدراڵی بۆ ساڵی ٢٠٢٣، شایستەی (١٦) ترلیۆن و (٤۹۸) ملیار دینارە كە مانگانە دەكاتە (۱)ترلیۆن و (۳۷٥)ملیار دینار، لەم بڕە مانگانە (۹٠٦) ملیار دیناری تەرخانكراوی مووچەی مووچەخۆرانی هەرێمی كوردستانە. بەڵام لە ٢٠٢٣/١/١ تا ئێستا وەزارەتی دارایی فیدراڵ تەنها بڕی (٢) ترلیۆن و (٥٩٨) ملیار دیناری بۆ هەرێمی كوردستان خەرج كردووە، كە (٤٠٠ ) ملیاری ئەم پارەیە دەگەڕێتەوە بۆ مانگی یانزە و دوانزەی ساڵی ٢٠٢٢، لە كاتێكدا بە پێی خشتەكانی یاسای بودجە تا مانگی هەشتی ساڵی ٢٠٢٣ بڕی (١١) ترلیۆن تەرخانكراوی هەرێمی كوردستانە.
* لە ٢٠٢٣/١/١ مووچەی مووچەخۆرانی ناوچەكانی دیكەی عێراق بە پێی ژمارەكانی هاتوو لە خشتەكانی یاسای بودجە، لە كاتی خۆیدا دابەش كراوە، كەچی تەنها بۆ مووچەخۆرانی هەرێمی كوردستان پێوەری ئینفاقی فیعلی پەیڕەو كراوە كە لەمەشدا كار لەسەر ڕێكارێكی جیاواز كراوە ئەویش میكانیزمی قەرزە، كە لە هیچ شوێنێكی دیكەی عێراق ئەمە ڕووی نەداوە بە قەرز
ماف و مووچە بدرێتە فەرمانبەر، بەڵكوو مووچەی مووچەخۆران بە پێی شایستەیی خۆیان دابەش كراوە.
* دوایین بڕە پارە كە بڕیاری لێدراوە، (٥٠٠ )ملیار دینارە بە شێوازی قەرز. ئەوان دەڵێن داهاتی ئێمە بریتییە لە (٣٢٠) ملیار دینار،ئەگەر ئەم دوو بڕە پارەیەش كۆ بكەینەوە هێشتا ناكاتە كۆی گشتی شایستەی مانگانەی هەرێم كە دەكاتە (۱) ترلیۆن و (۳۷٥)ملیار دینار كە لە یاسای بودجەدا هاتووە.
* لەبارەی داهاتی نەوت، لە مانگی سێی ئەمساڵەوە نەوتی هەرێمی كوردستان هەناردە ناكرێت، بەڵام وەزارەتی نەوتی عێراق خۆیان لە ٢٥\٦\٢٠٢٣ تا ئێستا ڕۆژانە تێكڕا بڕی ٨٥ هەزار بەرمیل نەوتیان وەرگرتووە بۆ بەكارهێنانی ناوخۆیی و حكومەتی هەرێم ئامادەش بووە هەر بڕێك كە ئەوان بیانەوێت پێیان بدات، بەو ڕێژەیەی كە وەزارەتی نەوت داوای كردووە و لە توانای پاڵاوگە ناوخۆییەكاندایە، لە بەرانبەردا حكومەتی عێراقی فیدراڵ پابەندی سەرشانی بۆ خەرجكردنی تێچوونی ئەم نەوتە لە ئەستۆ نەگرتووەو یەك دیناری نەناردووە بۆ خەرجی دەرهێنان و بەرهەمهێنان
و گواستنەوەی نەوتەكە.
* لەبارەی داهاتی نانەوتی هەرێمی كوردستانیش هەر لە سەرەتاوە شەفافانە هەموو داتا و ژمارەكان خراونەتە بەردەست وەزارەتی دارایی عێراقی فیدراڵ و وردبینییان بۆ كراوە، ئامادەییشمان نیشان داوە لە چوارچێوەی دەستوور و یاسا بەركارەكان لەنێوانیاندا یاسای ئیدارەی دارایی فیدراڵ كە داهاتە نانەوتییەكانی فیدراڵی تەسلیم بكرێت، كەچی وەزارەتی دارایی فیدراڵ تەفسیرێكی مەركەزییان هەیە بۆ داهاتە نانەوتییەكان و هەمیشە زیاتر لەوەیان بڕیوە كە هەرێم هەیەتی لەناو
شایستە داراییەكاندا، ئەمەش پێچەوانەی دەستوور و یاسا بەركارەكانە.
* لەكۆتاییدا ڕایدەگەینین هیچ هۆكار و بیانویێك نابینین بۆ نەناردنی مووچەی مووچەخۆرانی هەرێمی كوردستان و پێویستە دوور لە ئینفاقی فیعلی بەبێ هیچ تێكەڵكردنێك هاوشێوەی ناوچەكانی دیكەی عێراق مووچە بنێردرێت و بەپێچەوانەی قسەكانی وتەبێژ، مووچەخۆرانی هەرێم نەك سێ هێندەی مافی خۆیان بۆ نەنێردراوە بەڵكوو لەژێر ناوی قەرزدا ئەوەی كە بۆشیان نێردراوە نیوەی مافیشیان نییە و مووچەی چەند مانگێك پەڕێندراوە و باسی ناردنیشی نەكراوە. حكومەتی هەرێم، هەموو پابەندییەكانی سەرشانی خۆی جێبەجێ كردووە، بەڵام هەمیشە بەبیانوویێك مافی هەرێم پێشێل دەكرێت و بەرێز وتەبێژ لەكۆتایی قسەكانی دەڵێت"باشترین ڕێگا چارە بۆ چارەسەر جێبەجێكردنی دەستوورو ڕێككەوتنەكانە"،ئێمەش لەمەدا هاوڕاین لەگەلتان بەڵام دەشپرسین،كێ دەستوورو یاساكانی پێشێلكردووە؟كێ رێكەوتنەكان دەگۆڕێت و پابەندییان نابێت؟
پێشەوا هەورامانی
وتەبێژی حكومەتی هەرێمی كوردستان