حكومەتی هەرێم بۆ تێپەڕاندنی ئەو دۆخە سەختەی ڕووبەڕووی بووەتەوە پەنا بۆ لایەنە سیاسییەكان دەبات
پەرەگراف
ئەنجوومەنی وەزیرانی هەرێم داوا لە ئەنجوومەنی وەزیرانی عێراق دەكات كە شایستە داراییەكانی هەرێم وەكوو ئەوەی لە خشتەكانی یاسای بودجەدا هاتووە، خەرج بكات. دەشڵێت "ئەنجوومەنی وەزیرانی عێراق تەنیا بڕیاری داوە مانگانە 500 ملیار دینار وەكوو قەرز بۆ مووچەی مانگەكانی 9، 10 و 11 خەرج بكرێت و هیچ پارەیەك بۆ مووچەی مانگەكانی 7 و 8 خەرج نەكراوە".
ئەنجوومەنی وەزیرانی هەرێم بۆ تێپەڕاندنی ئەو دۆخە سەختەی ڕووبەڕووی بووەتەوە، داوا لە هێز و لایەنە سیاسییەكانی هەرێم دەكات كە "یەك دەنگ و یەك هەڵوێست بن" بۆ ئەو مەبەستەش "پێشنیاری سازدانی كۆبوونەوەیەكی فراوانی هێز و لایەنە سیاسییەكانی هەرێم" دەكات.
دەقی ڕاگەیەندراوی ئەنجوومەنی وەزیرانی هەرێمی كوردستان:
ئەمڕۆ چوارشەممە 2023/9/6 بە سەرپەرشتی مەسرور بارزانی سەرۆكی ئەنجومەنی وەزیران و ئامادەبوونی قوباد تاڵەبانی جێگری سەرۆك وەزیران، ئەنجومەنی وەزیرانی هەرێمی كوردستان كۆبووەوە.
لە سەرەتای كۆبوونەوەكەدا، سەرۆك وەزیران بە ناوی ئەنجومەنی وەزیرانەوە، پرسە و سەرەخۆشی و هاوخەمی لەگەڵ بنەماڵە و كەسوكاری شەهیدانی ڕووداوەكانی چەند ڕۆژی ڕابردووی كەركووك دەربڕی و هیوای چاكبوونەوەی خێرای بۆ بریندارەكان خواست. لە هەمانكاتدا ئەنجومەنی وەزیران بە توندی سەركۆنەی ئەو توندوتیژیەی كرد كە بەرامبەر هاووڵاتییانی سیڤلی كەركووك كرا كە بە شێوەیەكی زۆر ئاشتییانە خۆپێشاندانیان كرد وناڕەزاییان بەرامبەر ئەو ستەمەی لە هاووڵاتییانی كوردی كەركووك دەكرێت نیشاندا، بەڵام بەداخەوە بە تەقەكردن و خوێنڕشتن وەڵامیان درایەوە.
ئەنجومەنی وەزیران داوا لە حكومەتی فیدڕاڵ و لایەنە پەیوەندیدارەكان دەكات كە ئەوانەی چەكیان بەكارهێناوە بۆ ڕووبەڕوبونەوەی خۆپیشاندەران و بوونە هۆی شەهیدكردنی هاووڵاتییانی سیڤیل لە كەركووك، پێویستە بە زووترین كات ڕێكاریی یاسایی وقەزاییان لەبەرامبەردا بگیرێتەبەر و بدرێن بە دادگا تا بە سزای خۆیان بگەن.
پاشان گفتوگۆ لەبارەی دوا پێشهاتەكانی جێبەجێكردنی یاسای بودجەی فیدراڵ بۆ ساڵی دارایی 2023 كرا، دواتر ئەنجامی گفتوگۆی شاندی دانوستانی هەرێمی كوردستان لە دوا كۆبوونەوەیان لەگەڵ شاندی حكومەتی فیدراڵ لە بەغدا لەبارەی ماف وشایستە داراییەكانی هەرێمی كوردستان، لەلایەن ئەندامانی شاندەكە خرایە ڕوو.
سەرۆك وەزیران بە ناوی ئەنجومەنی وەزیرانەوە، سوپاس وپێزانینی ئاراستەی شاندی حكومەتی هەرێم كرد كە بە باشترین شێوە و بە داتا و زانیاری وردەوە و پشتبەست بە بەڵگە دەستووریی وقانونییەكان، داكۆكیان لە ماف و شایستە داراییەكانی هەرێمی كوردستان كردووە. ئەوەش دووپاتكرایەوە كە حكومەتی هەرێم خۆی بە بەرپرسیار دەزانێ بۆ هەر هەوڵێك كە پێویست بێت بۆ دابینكردنی مووچە وشایستەكانی هەرێم، كە جێگەی داخ و نیگەرانیمانە بەهۆی خەرجنەكردنیی شایستەكانی هەرێـم لەلایەن بەغدا، مووچەخۆران دوو مانگە مووچەیان دواكەوتووە، لە كاتێكدا هەرێم هەرچی پێویست بووە و هەر پابەندییەك بەرامبەر حكومەتی فیدراڵ هەبێت لە چوارچێوەی یاسای بودجە و دەستوور جێبەجێی كردووە.
ئەنجومەنی وەزیران جەختی كردەوە كە لەبەرامبەر پابەندییەكانی هەرێم، پێویستە كۆی گشتی شایستەی داراییەكانی بۆ خەرج بكرێت كە بە گوێرەی خشتەكانی بودجەی عێراق بۆ ساڵی 2023 دەكاتە بڕی 16 تریلیۆن و 498 ملیار دینار، كە مانگانە بە گوێرەی ژمارەكانی بودجە دەكاتە یەك ترلیۆن و375 ملیار دینار، بەڵام ئەنجومەنی وەزیرانی عێراق لە كۆبوونەوەی خۆی لە ڕۆژی 2023/9/3 لە دەرەوەی خشتەكانی بودجە وشایستەداراییەكانی هەرێم، بریاریدا كە بە شێوازی قەرز، تەنیا بڕی 500 ملیار دینار لە مانگەكانی 9، 10 ،11 خەرج بكرێت, لە كاتێكدا لە دوای مانگی 6 ەوە ، هیچ بڕە پارەیەك بۆ مووچەی مانگەكانی 7و8 خەرج نەكراوە. ئەمەش لە كاتێكدایە كە هەر لەگەڵ كەوتنەبواری جێبەجێكردنی یاسای بودجەی عێراق لە 2023/6/25 ، هەرێم پابەندییەكانی خۆی بە گوێرەی یاسای بودجە جێبەجێ كردووە.
ئەنجومەنی وەزیران لە بەر ڕۆشنایی ئەو ڕاستییانەدا ، داوا دەكات ئەنجومەنی وەزیرانی عێراق چاوخشاندنەوەی پێویست و دادپەروەرانە بە بڕیارەكەیدا بكاتەوە و شایستە داراییەكانی هەرێم بەو ژمارانەی لە خشتەكانی بودجە هاتوون بۆ هەرێم خەرج بكات، بە تایبەتیش تەرخانكراوەكانی مووچە كە مانگانە 906 ملیار دینارە تا هەرێمی كوردستانیش بتوانێت مووچەی مووچەخۆرانی هەرێم بدات،هاوشانی مووچەخۆرانی سەرتاسەری عیراق كە مانگانە بە بێ دواكەوتن بۆیان خەرج دەكرێت ، بۆیە پێویستە بە هەمان پێوەر ، تەرخانكراوەكانی مووچەی هەرێم لە ناو بودجەی عێراق وەك خۆی خەرج بكرێت و بەشێوەیەكی جیاواز و نادادپەروەرانە مامەڵە لەگەڵ هەرێم نەكرێت بەڵكو بە پێی دەستوور و چوارچێوەی بنەمای یەكسانی لەبەرامبەر جێبەجێكردنی یاساكان ڕەفتاری لەگەڵ بكرێت.
لە هەمانكاتدا ئەنجومەنی وەزیران داوا لە هێز و لایەنە سیاسیەكانی هەرێم دەكات كە یەك دەنگ و یەك هەڵوێست بن لە داكۆكیكردن لە ماف ودەسەڵات وشایستە دەستووریەكانی هەرێم. بۆ ئەم مەبەستەش، پێشنیاری سازدانی كۆبوونەوەیەكی فراوانی هێز ولایەنە سیاسیەكانی هەرێم كرا بۆ خستنەڕووی ڕاستییەكان. هەروەها ئەنجومەنی وەزیران داوا لە هێز ولایەنە سیاسیە سەرەكییەكانی پێكهێنەری حكومەتی عێراق دەكاتەوە كە شایستەكانی هەرێم وەك لە خشتەكانی بودجەدا هاتووە، خەرج بكرێت و پابەند بن بە مینهاجی وەزاریی و ڕێككەوتنە سیاسییەكانی پێكهێنانی حكومەت و لەو چوارچێوەیەشدا، مامەڵە لەگەڵ ماف و شایستە داراییەكانی هەرێمی كوردستان بكەن.
ئەنجومەنی وەزیران داوا لە كۆمەڵگەی نێودەوڵەتیش دەكات كە پشتیوانی هەرێمی كوردستان بن لە بەدەستهێنانی مافە دەستووریی و شایستە داراییەكانی بە پێی دەستوور و ڕێككەوتنەكان و ڕێگە نەدەن چیتر مافەكانی خەڵكی كوردستان بە ناڕەوا پێشێل بكرێن.