پەرەگراف
كرێی بەرهەمهێنان و گواستنەوەی نەوت، دیارترین كێشەی ئێستای نێوان حكومەتی هەرێم و حكومەتی عێراقە، كە بووەتە گرێكوێرەی كێشەكان و بۆیان چارەسەر ناكرێت. بەغداد شەش دۆلاری بۆ بەرهەمهێنان و گواستنەوەی هەر بەرمیلێك نەوت دیاری كردووە، بەڵام بەپێی گرێبەستەكانی حكومەتی هەرێم، كۆمپانیا نەوتییەكان لە هەرێم 31 دۆلار بۆ ئەو كارە وەردەگرن و ئێستا نرخەكەی بەغداد ڕەت دەكەنەوە.
كەمال محەمەد، وەزیری سامانە سروشتییەكانی هەرێم بە وەكالەت، ئەمڕۆ ئاشكرای كرد، لە كۆبوونەوەی ڕۆژی 24-8-2023ی نێوان حكومەتی هەرێم و ئەو كۆمپانیا نەوتییانەی كە لە هەرێم كار دەكەن، كۆمپانیاكان بە فەرمی وەڵامیان داوەتەوە كە "ناتوانن بە شەش دۆلار لەسەر بەرهەمهێنانی نەوت بەردەوام بن".
وەزیری سامانە سروشتییەكان داوایشی لە حكومەتی عێراق و وەزارەتی نەوت كرد كە "پێداچوونەوە بەو بابەتەدا بكەن"، چونكە بە قسەی ئەو "لە عێراقیشدا چەندین كێڵگەی نەوتی هەن كە تێچووی بەرهەمهێنانی یەک بەرمیل نەوت تێیاندا زیاتر لە 30 دۆلارە".
ئەمە لە كاتێكدایە كە هەفتەی ڕابردوو كۆمەڵەی پیشەسازیی نەوتی كوردستان كە لەلایەن ئەو كۆمپانیا نێودەوڵەتییانەی نەوت و غازەوە پێكهێنراوە لە هەرێم كار دەكەن، لە ڕاگەیەندراوێكدا وتی "ئەگەر هەناردەی نەوتیش دەست پێ بكاتەوە، كۆمپانیاكانی كۆمەڵەكەمان نەوت بەرهەم ناهێنن، تا دڵنیا نەبنەوە لەوەی كە چۆن بەگوێرەی ڕێككەوتنەكانیان، شایستە داراییەكانیانی ڕابردوو و داهاتوویشیان بۆ هەناردەی نەوت وەردەگرن".
ئەمڕۆ وتەبێژی حكومەتی هەرێم و ئەندامانی شاندی حكومەتی هەرێم بۆ بەغداد، لە كۆنگرەیەكی ڕۆژنامەوانیدا باسیان لە كێشەكانی نێوان هەرێم و بەغداد لەسەر پرسی بودجە و نەوت كرد.
وەزیری سامانە سروشتییەكان بە وەكالەت، سەبارەت بەرزیی كرێی گرێبەستەكانی بەرهەمهێنان و گواستنەوەی نەوت لە هەرێم بەراورد بە عێراق، وتی "گرێبەستەكانی ئێمە لەگەڵ گرێبەستەكانی عێراق جیاوازن، عێراق كۆمپانیای نیشتمانیی خۆی بۆ بەرهەمهێنانی نەوت هەیە، بەڵام ئێمە لە ڕێگەی كۆمپانیاوە ئەو كارە دەكەین".
وەكوو كەمال محەمەد ڕوونی كردەوە، تێچووی بەرهەمهێنانی یەك بەرمیل نەوت لە هەرێم "24 دۆلار" و تێچووی گواستنەوەی "حەوت دۆلار"ـە
حكومەتی هەرێم بە مۆدێلی هاوبەشیكردن لە بەرهەمهێنان گرێبەستی لەگەڵ كۆمپانیا نەوتییەكان ئەنجام داوە، ئەو جۆرەش لە گرێبەست لەلایەن حكومەتی عێراقەوە ڕەت دەكرێتەوە.
پێشتر وەزارەتی نەوتی عێراق ڕایگەیاند، حكومەتی هەرێم بەو جۆرە گرێبەستانە، دەرفەتی زۆری بە كۆمپانیا نێودەوڵەتییەكان داوە بۆ بەدەستهێنانی قازانجی زۆر و كۆنتڕۆڵكردنی بەرهەمی كێڵگەكان دەكەوێتە دەستی كۆمپانیاكان و دەشتوانن مامەڵە بە پشكەكانیانەوە بكەن، ئەوانەش پێچەوانەن لەگەڵ گرێبەستەكانی خزمەتگوزاریی كە وەزارەتی نەوتی عێراق كاریان پێ دەكات.
هەر لە سەرەتای بەرهەمهێنان و فرۆشتنی نەوت بە شێوەیەكی سەربەخۆ لەلایەن حكومەتی هەرێمەوە، بەغداد ناڕازی بووە و لە ساڵی 2014یش سكاڵای لە دادگای ناوبژیوانیی نێودەوڵەتی لە پاریس تۆمار كرد.
وەزارەتی نەوتی عێراق بۆ هەریەك لە پرسەكانی ئیدارەدان، بەرهەمهێنان، گواستنەوە، خەزنكردن و فرۆشتنی نەوت سكاڵای لەسەر هەرێم و تورکیا تۆمار كردبوو.
دواجار لە ڕۆژی 23-3-2023، بۆ سەرەكیترین سكاڵایان كە فرۆشتنی سەربەخۆی نەوت بوو، دادگا لە بەرژەوەندیی عێراق بڕیاری دا، هەرچەندە حكومەتی هەرێم لە ئیدارەدان، بەرهەمهێنان، گواستنەوە و خەزنكردنی نەوتدا سكاڵاكەی بردەوە، بەڵام ڕێگری بۆ فرۆشتنەكەی دروست بوو، دوو ڕۆژ دوای بڕیارەكەش لە 25-3-2023، توركیا هەناردەی نەوتی هەرێمی ڕاگرت.
لەگەڵ ڕاگرتنی هەناردەی نەوتی هەرێم، حكومەتی هەرێم بە زوویی شاندی ناردە بەغداد و بە ناچاری ڕازی بوو بە واژووكردنی ڕێككەوتنێك بۆ ڕادەستكردنی نەوت و هەناردەكردنی لە ڕێگەی كۆمپانیای بەبازاڕكردنی نەوتی عێراق (سۆمۆ).
ڕۆژی 4-4-2023، مەسروور بارزانی، سەرۆكی حكومەتی هەرێم، چووە بەغداد و ڕێككەوتنێكی لەوبارەیەوە لەگەڵ محەمەد شیاع سوودانی، سەرۆكوەزیرانی عێراق واژوو كرد. وتیشی "ئەم شێوازە نوێیەی هەناردەكردنی نەوتی هەرێم، داهاتی عێراق زیاد دەكات و هەمووان تێیدا سوودمەند دەبین".
پاش تێپەڕینی زیاتر لە پێنج مانگ بەسەر ڕاگرتنی هەناردەی نەوتی هەرێم، هێشتا عێراق و توركیا لەسەر دەستپێكردنەوەی ڕێك نەكەوتوون، توركیا ژمارەیەك داواكاریی هەیە كە عێراق پێیان ڕازی نەبووە، دیارترینیان كشاندنەوەی سكاڵای دووەمە دژی توركیا تایبەت بە هەناردەكردنی نەوتی هەرێم لە دوای ساڵی 2018، هەروەها ئەو ملیار و 500 ملیۆن دۆلار قەرەبووەی كە لە سكاڵای یەكەمدا بەسەر ئەنقەرەدا سەپێندراوە.