پەرەگراف
مەسروور بارزانی، سەرۆكی حكومەتی كاربەڕێكەری هەرێم، بە سەردانێكی پێشتر ڕانەگەیندراو گەیشتە توركیا و لەگەڵ ڕەجەب تەیب ئەردۆغان، سەرۆككۆماری ئەو وڵاتە كۆدەبێتەوە.
بەپێی ڕاگەیەندراوی حكومەتی كاربەڕێكەری هەرێم، مەسروور بارزانی لەگەڵ وەزیری دەرەوە و بەرپرسانی باڵای دیكەی حكومەتی نوێی توركیا كۆدەبێتەوە و لە كۆبوونەوەكاندا "گفتوگۆ لەبارەی پەرەپێدانی پەیوەندییەكانی هەرێمی كوردستان و توركیا و دوایین پێشهات و پەرەسەندنەكانی عێراق و ناوچەكە دەكرێت".
چاوەڕوان دەكرێت تەوەری سەرەكیی كۆبوونەوەكان پرسی دەستپێكردنەوەی هەناردەی نەوتی هەرێمی كوردستان بێت، كە دوێنێ كۆبوونەوەی نێوان بەرپرسانی وزەی توركیا و عێراق و هەرێم لەوبارەیەوە لە بەغداد بەڕێوە چوو.
لەبارەی ئەنجامی كۆبوونەوەكەوە، بەرپرسێكی كەرتی نەوتی عێراق بە ئاژانسی ڕۆیتەرزی ڕاگەیاندووە "كۆبوونەوەكە گفتوگۆی چڕی بەخۆوە بینی لەبارەی دەستپێكردنەوەی هەناردەكردنی نەوت، بەڵام بابەتەكە هێشتا پێویستی بە گفتوگۆی زیاترە".
هەروەها ئەو بەرپرسە عێراقییە ئاماژەی بەوە كردووە "لە سەرجەم بوارە تەكنیكییەكانی پەیوەست بە دووبارە دەستپێكردنەوەی هەناردەی نەوت گفتوگۆ كراوە، بەڵام بڕیاری دەستپێكردنەوەی هەناردەی نەوت نەدراوە و پێویستی بە كۆبوونەوەی زیاترە".
هاوكات بەرپرسێكی دیكەی نەوتی عێراق بۆ ڕۆیتەرز ئاشكرای كردووە كە توركیا لە دانوستانەكاندا باسی ئەو سزا ماددییەی كردووە كە دادگای پاریس بەسەریدا سەپاندووە و دەیەوێت سزاكە لەسەر خۆی سووك بكات.
دوای ئەوەی عێراق دۆسیە یاساییەکەی لە دادگای ناوبژیوانیی نێودەوڵەتی لەسەر هەناردەکردنی نەوتی هەرێمی کوردستان لە تورکیا بردەوە، ئەنقەرە دەبێت دەوروبەری ملیارێک و ٥٠٠ ملیۆن دۆلار وەکوو قەرەبوو بداتە عێراق.
دوای نزیكەی سێ مانگ لە ڕاگرتنی هەناردەی نەوتی هەرێمی كوردستان و كەركووك لە ڕێگەی بەندەری جەیهانەوە، توركیا و عێراق گفتوگۆكانیان بۆ چارەسەر دەست پێ كردووە. بڕیارە چیتر حكومەتی عێراق لە ڕێگەی كۆمپانیای بەبازاڕكردنی نەوتی عێراق (سۆمۆ)وە نەوتی هەرێم هەناردە بكات.
ڕۆژی 24ی ئاداری ئەمساڵ، ماڵپەڕی ئاڕگوسی بەریتانی ئاشكرای كرد كە عێراق بە فەرمی لەلایەن توركیاوە ئاگادار كراوەتەوە لەوەی كە لەمەودوا نەوتی هەرێمی كوردستان بەبێ ڕەزامەندیی عێراق هەناردە ناكات. لە ڕۆژی 25ی مانگیش بە فەرمی هەناردەی نەوتەكەی ڕاگرت.
بڕیارەكەی توركیا پاش ئەوە هات كە دادگای ناوبژیوانیی نێودەوڵەتی لە پاریس لە ڕۆژی پێنجشەممە 23-3-2023، لە دۆسیەی هەناردەكردنی نەوتی خاوی هەرێمی كوردستان لە دژی توركیا و بەرژەوەندیی عێراق بڕیاری دەركرد.
لە 25-3-2023 وەزارەتی نەوتی عێراق بە فەرمی ڕایگەیاند، سكاڵای دژی هەناردەكردنی نەوتی هەرێمی كوردستانی لە دادگای پاریس بردووەتەوە و لەمەودوا "كۆمپانیای بەبازاڕكردنی نەوتی عێراق (سۆمۆ) تاكە لایەنی ڕێگەپێدراوە بە هەناردەكردنی نەوت لە ڕێگەی بەندەری جەیهانی توركییەوە".
وەزارەتی سامانە سرووشتییەكانی حكومەتی هەرێمیش هیچ بەرهەڵستییەكی بڕیارەكەی دادگای پاریسى نەكرد و وتی "بڕیاری دادگای فەرەنسی لە بەرژەوەندیی حكومەتی عێراق دژی توركیا، ڕێگر نابێت لە پەیوەندیەكانمان لەگەڵ حكومەتی بەغدا".
هەر لە دوای بڕیارەكەی دادگای پاریس، حكومەتی هەرێم بە پەلە شاندی ناردە بەغدا و دەستی بە دانوستان كرد، دواتریش ڕێككەوتنێك لە نێوان هەردوو سەرۆكوەزیرانی عێراق و هەرێم و وەزیرانی نەوت و وزە واژوو كرا.
بەپێی ڕێككەوتنەكە، حكومەتی هەرێم بە ناچاری ڕازی بوو بە ڕادەستكردنی نەوت و هەناردەكردنی لە بەغداوە، كە وەزارەتی نەوتی عێراق پێشتر ڕایگەیاند ئەوە تاكە ڕێگەیە لەبەردەم حكومەتی هەرێمدا.
چەند ڕۆژێك پاش بڕیارەكەش، جووتیار عادل، وتەبێژی حکومەتی ھەرێم، وتی "بڕیارەکەی دادگای پاریس بەشێکە لە تەحەداکردنی ئەو پێشکەوتنەی لە هەرێمی کوردستاندا هەیە و بۆلاوازکردنی کوردستانە".
كۆمپانیای ئێنێرجی ئینتێلجنس كە دەزگایەكی زەبەلاحی ئەمریكییە و تایبەتە بە بڵاوكردنەوەی زانیاری لەسەر كەرتی وزە لە جیهان، بڕیارەكەی دادگاكەی پاریس بە "كۆتاییهاتنی یاریی كەرتی سەربەخۆی نەوتی كوردستان" ناو دەبات.
كۆمپانیاكە لە ڕاپۆرتێكدا ئەوە دەخاتەڕوو، ئەگەر هەناردەی نەوتی هەرێم دەست پێ بكاتەوە، لەژێر كۆنتڕۆڵی كۆمپانیای سۆمۆی عێراقیدا دەبێت، ئەوەش لێدانە لە سەربەخۆفرۆشتنی نەوت لەلایەن حكومەتی هەرێمەوە و كۆتایی ئەو سەردەمەیە.
ئێنێرجی ئینتێلجنس لە ساڵی 1951 دامەزراوە و بارەگای لە نیویۆرك، واشنتۆن، هیوستن، لەندەن، سەنگاپور، مۆسكۆ، دوبەی و بەیروت هەیە، ئاماژە بەوەش دەكات، گەشەسەندنی كەرتی سەربەخۆی نەوتی هەرێمی كوردستان هەندێك كەسی لە هەرێمەكە زۆر دەوڵەمەند كردووە و نەوت بە هۆكار و پاڵنەری ڕیفراندۆمەكەی ئەیلولی ٢٠١٧ ناو دەبات كە بە "ڕیفراندۆمێكی بەدبەخت بۆ سەربەخۆیی" وەسفی كردووە.