عەبادیش چووە نێو ململانێى بەربژێرى سەرۆکوەزیران؛ شیعەکان ناتوانن یەک بەربژێر دیارى بکەن
پەرەگراف - حەیدەر عەبادى، سەرۆکى هاوپەیمانیى نەسڕ، دەڵێت "یەکێکم لە بەربژێرەکان بۆ پۆستى سەرۆکوەزیران، بەڵام هێشتا دیار نییە کە کێ دەبێتە بەربژێرى سەرەکى". بەم لێدوانە عەبادییش چووە نێو ململانێى پۆستى سەرۆکوەزیران و یەکلاکردنەوەى یەک بەربژێر بۆ ئەو پۆستە لەلایەن شیعەکانەوە سەختتر دەبێت.
عەبادى دواى کۆبوونەوەى لەگەڵ شاندى پارتى، بۆ ڕۆژنامەنووسان دوا و جەختى کردەوە کە "لە ڕووى دەروونى و واقعییەوە ئامادەم بۆ وەرگرتنى ئەو پۆستە و ئەگەر پشتیوانمان بن دەکرێت شتێک بکەین".
"لە سەردەمى سەرۆکوەزیرانیى مندا، داعش کێشەى زۆر گەورەى دروست کرد و نرخى نەوتیش نیو هێندەى ئێستا بوو، سەربارى ئەوەش سەرکەوتوو بووین"، عەبادى وا دەڵێت.
سەرۆکى هاوپەیمانیى نەسڕ نایشارێتەوە کە ململانێ و ناکۆکى لەسەر بەربژێرى پۆستى سەرۆکوەزیران لەناو لایەنە شیعەکانى چوارچێوەى هەماهەنگیدا هەیە، بەڵام بە بۆچوونى ئەو "ئەمە شتێکى ئاساییە".
چوارچێوەى هەماهەنگی کە لایەنە شیعەکانى عێراق لەخۆ دەگرێت، گەورەترین کوتلەى پەرلەمانیى پێکهێناوە و پۆستى سەرۆکوەزیران بۆ ئەوان دەبێت، بەڵام ململانێى توندى نێوانیان تا ئێستا ڕێگرە لەوەى یەک بەربژێر بۆ ئەو پۆستە یەکلا بکەنەوە و چەند کۆبوونەوەیەکى چواچێوەکە لەوباریەوە بێ ئەنجام بووە.
ململانێی توند لەنێوان محەمەد شیاع سوودانی و نووری مالیكیدایە، كە لیستەكانیان بەپێی ژمارەی كورسی براوەی یەكەم و دووەمی هەڵبژاردنن، هەرچەندە هاوپەیمانیی ئاوەدانكردنەوە و گەشەپێدانی سوودانی زۆر لە پێشەوەیە بە 46 كورسی، لە كاتێكدا دەوڵەتی یاسای نووری مالیكی 29 كورسیی بردووەتەوە.
ماوە دەستوورییەکان بۆهەڵبژاردنى سەرۆکایەتییەکان و پێکهێنانى حکومەتى عێراق
بەپێی دەستووری عێراق، لە ڕۆژی پەسەندكردنی ئەنجامی هەڵبژاردن لەلایەن دادگای فیدراڵییەوە، ڕێكارەكانی كۆبوونەوەی پەرلەمان و هەڵبژاردنی سەرۆكایەتییەكان دەست پێ دەكات و دەبێت لە ماوەی ئەوپەڕی 90 ڕۆژدا كابینەی حكومەتیش پەسەند بكرێت.
دوای ئەوەی ڕۆژى یەكشەممە 14-12-2025، دادگای باڵای فیدڕاڵی ئەنجامی هەڵبژاردنی خولی شەشەمی پەرلەمانی عێراقی پەسەند كرد، ئەنجوومەنی باڵای دادوەرییش ئەوپەڕی ماوە دەستوورییەكانی تایبەت بە هەڵبژاردنی سێ سەرۆكایەتییەكە و پێكهێنانی حكومەتی ڕاگەیاند.
لە وێنەیەكی هێڵكاریدا كە ئەنجوومەنی باڵای دادوەری بڵاوی كردووەتەوە، ئەوە خراوەتە ڕوو كە بەپێی ماددەی 54ـی دەستوور، لە ماوەی 15 ڕۆژدا كە لە ڕۆژی پەسەندكردنی ئەنجامی هەڵبژاردنەوە دەست پێ دەكات، پێویستە یەكەم كۆبوونەوەی ئەنجوومەنی نوێنەران ئەنجام بدرێت و سەرۆكی ئەنجوومەنی نوێنەران و جێگرەكانی هەڵبژێردرێن.
پاشان ئەنجوومەنی باڵای دادوەری ماوەی دەستووریی بۆ هەڵبژاردنی سەرۆككۆمار خستووەتە ڕوو و دەڵێت "لە ماوەی 30 ڕۆژدا كە لە ڕۆژی هەڵبژاردنی سەرۆكی پەرلەمان و جێگرەكانیەوە دەست پێ دەكات، پێویستە سەرۆككۆماریش هەڵبژێردرێت، ئەمەش بەپێی (ماددەی 72/دووەم/ب) لە دەستوور".
هەنگاوی دواتر ڕاسپاردنی كاندیدی سەرۆكوەزیرانە بۆ پێكهێنانی حكومەت. پێویستە لە ماوەی 15 ڕۆژدا كە لە ڕۆژی هەڵبژاردنی سەرۆككۆمارەوە دەست پێ دەكات، كاندیدی سەرۆكوەزیران بۆ ئەركەكەی ڕابسپێردرێت، ئەمەش بەپێی (ماددەی 76/یەكەم) لە دەستوور.
هەنگاوی چوارەم پەسەندكردنی كابینەی نوێی حكومەتی عێراقە. كە كاندیدی سەرۆكوەزیرانی ڕاسپێردراو لە ڕۆژی ڕاسپاردنیەوە 30 ڕۆژ ماوەی لەبەردەستدایە بۆ ئامادەكردنی كابینە وزارییەكەی و پەسەندكردنیشی لەلایەن پەرلەمانەوە.
بەپێی ئەوەی ماددەكانی دەستوور دیاریی كردوون، دەبێت لە ماوەی ئەوپەڕی 90 ڕۆژدا، سەرجەم ئەو ڕێكارانە تەواو بكرێن و حكومەتی نوێ دەستبەكار بێت، دەشكرێت بە كەمتر لەو ماوەیە بكرێت.