پەرەگراف - یەك ساڵی تەواو بەسەر یەكەم كۆبوونەوەی خولی شەشەمی پەرلەمانی كوردستان تێدەپەڕێت، تا ئێستا كۆبوونەوەكە بە تەواونەكراوی ماوەتەوە و كابینەی حكومەتیش بەهۆی ڕێكنەكەوتنی پارتی و یەكێتی پێك نەهاتووە.
ساڵێك و یەك مانگ و 12 ڕۆژ لەمەوبەر، واتە لە 20-10-2024، هەڵبژاردنی خولی شەشەمی پەرلەمانی كوردستان بەڕێوە چوو. دوای پەسەندكردنی ئەنجامەكان، سەرۆكی هەرێمی كوردستان ڕۆژی 02-12-2024ـی بۆ بەڕێوەچوونی یەكەم كۆبوونەوەی پەرلەمان دیاری كرد و كۆبوونەوەكە لە وادەی خۆیدا دەستی پێ كرد، بەڵام دوای ئەوە ئیتر بە كراوەی و تەواونەكراوی مایەوە.
ئەوەی پەرلەمانی كوردستان ئەنجامی داوە، تەنیا سوێندخواردنی ئەندامەكانیەتی، كە بووەتە هۆی بڕینەوەی مووچەیەكی بەرز بۆیان، لە كاتێكدا ئەرك و بەرپرسیارێتییەكی ئەوتۆ ڕاناپەڕێن، ئەوەش ڕووبەڕووی ڕەخنەی كردوونەتەوە.
لە ماوەی ئەم یەك ساڵەدا، پەرلەمانی كوردستان دوای هەڵبژاردنی دەستەی سەرۆكایەتیی خۆی كە یەكەم ئەركیەتی و ئەنجامی نەداوە، دەبوو دەمێكە كابینەی حكومەتی پەسەند كردبووایە و یاسای بودجەی پەسەند بكردایە.
جگە لەو سێ ئەركە گرنگەش، دامەزراوەی پەی بۆ پەروەردە و گەشەپێدان كە چاودێریی كارەكانی پەرلەمان دەكات، پێشتر لە ڕاپۆرتێكدا بەبۆنەی تێپەڕینی یەك ساڵ بەسەر هەڵبژاردندا، ئاماژەی بەوە كردووە كە دەبوایە پەرلەمان لەو ماوەیەدا "لیژنەكانی خۆی هەڵبژاردایە و 450 كۆبوونەوەی لیژنەكان ئەنجام بدرایە، دەبوایە نزیكەی 100 دانیشتنی بۆ دەركردنی یاسا و 50 دانیشتنی بۆ بەدواداچوونی كاروباری حكومەت ئەنجام بدایە".
بەهۆی كارانەبوونی پەرلەمانی كوردستانەوە، چوار دامەزراوە و دەستەی سەربەخۆ كە ماوەیان بەسەرچووە و كێشە بۆ كاروباریان دروست بووە، نەتوانراوە كارا بكرێنەوە، ئەوانیش (دەستەی دەستپاكی، دیوانی چاودێریی دارایی، دەستەی مافی مرۆڤ و كۆمیسیۆنی هەڵبژاردنەكان)ـن.
بۆچی پەرلەمان پەك خراوە؟
هاوشێوەی پۆستەكانی حكومەت، دابەشكردنی پۆستەكانی دەستەی سەرۆكایەتیی پەرلەمان، بەشێكە لە دانوستانەكانی نێوان یەكێتی و پارتی بۆ پێكهێنانی حكومەت. بەهۆی ڕێكنەكەوتنی ئەو دوو حیزبەوە لەسەر پێكهێنانی حكومەت، پەرلەمانیش بە پەكخراوی ماوەتەوە، بەوپێیەی یەكەم كاری هڵبژاردنی دەستەی سەرۆكایەتییە كە هێشتا ڕێككەوتن لەسەر دابەشكردنی نەكراوە.
دوای پەسەندكردنی ئەنجامەكانی هەڵبژاردنی خولی شەشەمی پەرلەمانی كوردستان، دانوستانەكان بۆ پێكهێنانی حكومەت دەستیان پێ كرد. پارتی دیموكرات وەكو لایەنی براوەی یەكەمی هەڵبژاردن، داوای پێكهێنانی حكومەتێكی بنكەفراوانی كرد و بۆ ئەو مەبەستەش سەردانی بۆ لای لاینەكان دەست پێ كرد، بەڵام هەر زوو زۆرێك لە لایەنەكان بڕیاری ئۆپۆزسیۆنبوونیان دا و تەنیا پارتی و یەكێتی مانەوە.
زیاتر لە یەك ساڵ لەمەوبەر و لە 30-11-2024، یەكەم كۆبوونەوەی نێوان هەردوو شاندی دانوستانكاری پارتی و یەكێتی لە شاری سلێمانی بەڕێوە چوو، ئەو دوو لایەنە بە فەرمی دەستیان بە گفتوگۆی پێكهێنانی حكومەتی دووقۆڵی كرد، كە ڕەنگە لە داهاتوودا پێكهاتەكانیش بە قەبارەیەكی بچووك تێیدا بەشدار بن.
گفتوگۆكانی پارتی و یەكێتی لەسەر دوو تەوەری سەرەكی بوون، (دیدگای هاوبەش بۆ حوكمڕانی، دابەشكردنی پۆستەكان). وەكوو خۆیان ڕایانگەیاند، لە شەش مانگی یەكەمی گفتوگۆكاندا لەسەر تەوەری یەكەم گەیشتنە ڕێككەوتن، بەڵام دەستپێكردنی گفتوگۆكان لە تەوەری دووەم، هەر زوو بە بنبەست گەیشت و دانوستانەكان پەكیان كەوت.
ناكۆكیی ئێستای پارتی و یەكێتی لەسەر دابەشكردنی پۆستەكان. وەزارەتی ناوخۆ ترۆپكی ناكۆكییەكانی هەردوو لایە. پارتی وەكوو براوەی یەكەمی هەڵبژاردن، ئەو وزارەتە بە بەركەوتە و مافی خۆی دەزانێت، یەكێتیش لەژێر پاساوی دروستكردنی هاوبەشی لە حوكمڕانیدا داوای ئەو پۆستە دەكات.
ڕێكنەكەوتن و دواخستنی دانوستانەكانی پێكهێنانی حكومەتی هەرێم بۆ دوای هەڵبژاردنی پەرلەمانی عێراق كە پارتی و یەكێتیی پێ تۆمەتبار دەكات، پارتیی نیگەران كرد. بۆیە لە دوای ڕاگەیاندنی ئەنجامی هەڵبژاردنەكەوە مەسعود بارزانی چەند جارێك ڕایگەیاندووە كە هەلومەرجی پێش هەڵبژاردن كۆتایی هاتووە و بەپێی هەلومەرجی نوێ دانوستان دەكەن.
بەپێی ئەنجامی هەڵبژاردنی پەرلەمانی عێراق، پارتی لەسەر ئاستی عێراق دەنگی دووەمی بەدەست هێناوە، بەڵام ژمارەی كورسییەكانی لە 31 بۆ 27 كەمی كردووە، بەڵام پێنج كورسیی كۆتای پێكهاتەكانیش لە بەرژوەندیی ئەو كاندیدانە یەكلا بوونەتەوە كە پارتی پاڵپشتیی كردوون، هەرچی یەكێتیشە تەقریبەت نیوەی پارتی دەنگی بەدەست هێناوە، بەڵام توانیویەتی پارێزگاری لە كورسییەكانی پێشووی بكات و 18 كورسیی بەدەست هێناوە، بەمەش جیاوازیی كورسییەكانی ئەو دوو حیزبە هێندەی جیاوازیی دەنگەكانیان گەورە نییە.